Pozew o rozwód — przesłanki, mediacja, sąd i opłata, dzieci, wina

Przygotowanie pozwu o rozwód: rozkład pożycia, próba porozumienia i mediacja, właściwy sąd, opłata albo zwolnienie od kosztów, sprawy dzieci, mieszkanie i wina.

Dla: osoby prywatne · stan prawny na 31.10.2026 · następny przegląd 30.04.2027

Kroki

Kroki oznaczone „gdy dotyczy” pojawiają się tylko w części spraw — panel pokaże je po Twoich odpowiedziach.

1. Przesłanki rozwodu

   • zupełny i trwały rozkład pożycia — ustała więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza, bez widoków na powrót
   • od kiedy małżonkowie żyją osobno i co to oznacza na co dzień — fakty, daty
   • rozwód jest niedopuszczalny, gdy ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci albo byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego
   • małżonek wyłącznie winny może uzyskać rozwód tylko za zgodą drugiego (albo gdy odmowa zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego)

   Podstawa: art. 56 § 1 k.r.o., art. 56 § 2 k.r.o., art. 56 § 3 k.r.o.

2. Próba porozumienia i mediacja

   • mediacja jest dobrowolna; można ją prowadzić przed sprawą albo w jej trakcie
   • przedmiotem mediacji mogą być sprawy dzieci, alimenty, mieszkanie, majątek, a także pojednanie
   • sąd może skierować do mediacji w każdym stanie sprawy; gdy strony nie wybiorą mediatora — do stałego mediatora ze specjalizacją rodzinną
   • pisemne porozumienie rodziców o władzy rodzicielskiej i kontaktach sąd uwzględnia, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka
   • w pozwie informacja o próbie porozumienia albo przyczynie jej braku

   Twoja decyzja: Czy podjąć mediację przed złożeniem pozwu

   Gdzie: Mediator rodzinny — wybrany przez strony albo stały mediator z listy prowadzonej przy sądzie okręgowym

   Podstawa: art. 183¹ § 1 k.p.c., art. 183¹ § 4 k.p.c., art. 436 § 1 k.p.c., art. 436 § 2 k.p.c., art. 445² k.p.c., art. 58 § 1 k.r.o., art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.

3. Sąd, opłata, dokumenty

   • sąd okręgowy
   • właściwość wyłączna: ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, gdy choć jedno z małżonków nadal tam mieszka; inaczej sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a w braku — powoda
   • opłata stała 600 zł albo wniosek o zwolnienie od kosztów
   • połowa opłaty wraca po prawomocnym rozwodzie bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron
   • odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia dzieci
   • pełnomocnik — pełnomocnictwo do prowadzenia tej konkretnej sprawy

   Gdzie: Sąd okręgowy właściwy według art. 41 k.p.c. (wydział cywilny rodzinny albo cywilny); Urząd stanu cywilnego — odpis aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia dzieci

   Podstawa: art. 17 pkt 1 k.p.c., art. 41 k.p.c., art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c., art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.s.c., art. 426 k.p.c.

4. Zwolnienie od kosztów i pełnomocnik z urzędu (gdy dotyczy)

   • wniosek o zwolnienie od kosztów razem z pozwem
   • obowiązkowe oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu — bez niego wniosek ma braki
   • sąd rozpoznaje wniosek w 7 dni od złożenia albo uzupełnienia braków
   • osoba zwolniona może prosić o adwokata lub radcę prawnego z urzędu; także niezwolniona, gdy nie stać jej na pełnomocnika

   Twoja decyzja: Wniosek o zwolnienie od kosztów (i o pełnomocnika z urzędu)

   Gdzie: Sąd okręgowy właściwy według art. 41 k.p.c. (wydział cywilny rodzinny albo cywilny)

   Podstawa: art. 102 ust. 1 u.k.s.c., art. 102 ust. 2 u.k.s.c., art. 102 ust. 5 u.k.s.c., art. 117 § 1 k.p.c., art. 117 § 2 k.p.c., art. 117 § 4 k.p.c.

5. Wspólne małoletnie dzieci (gdy dotyczy)

   • wyrok rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania dziecka
   • propozycja: miejsce zamieszkania dziecka, kontakty, alimenty (koszty utrzymania i możliwości obojga rodziców)
   • na zgodny wniosek sąd może nie orzekać o kontaktach
   • dzieci poniżej 13 lat i zstępni stron poniżej 17 lat nie mogą być świadkami w sprawie rozwodowej
   • w czasie sprawy rozwodowej nie ma osobnych spraw o alimenty ani o władzę rodzicielską i kontakty — zabezpieczenie w sprawie rozwodowej

   Twoja decyzja: Propozycja co do władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów

   Podstawa: art. 58 § 1 k.r.o., art. 58 § 1a k.r.o., art. 58 § 1b k.r.o., art. 430 k.p.c., art. 441 k.p.c., art. 445 § 1 k.p.c., art. 445¹ § 1 k.p.c.

6. Zabezpieczenie na czas procesu (gdy dotyczy)

   • wniosek w pozwie albo osobnym piśmie do sądu rozwodowego
   • alimenty na dzieci i małżonka — wystarczy uprawdopodobnić roszczenie
   • władza rodzicielska i kontakty na czas procesu — w trybie zabezpieczenia
   • małżonek wyprowadzający się może żądać wydania potrzebnych mu rzeczy

   Twoja decyzja: Zakres zabezpieczenia na czas procesu

   Podstawa: art. 445 § 1 k.p.c., art. 445¹ § 1 k.p.c., art. 753 § 1 k.p.c., art. 756 k.p.c.

7. Opinia OZSS — informacja dla strony (gdy dotyczy)

   • sąd może zlecić opinię opiniodawczemu zespołowi sądowych specjalistów w sprawach dotyczących dzieci; strona nie zamawia jej sama
   • zespół działa przy sądzie okręgowym; specjaliści (psycholog, pedagog, lekarz) mają działać bezstronnie i zgodnie z aktualną wiedzą
   • badanie polega na rozmowach i obserwacji rodziców i dzieci w siedzibie zespołu; termin wyznacza zespół
   • strona ma prawo zapoznać się z opinią, zgłosić do niej uwagi i wnosić o jej uzupełnienie lub wyjaśnienie
   • wniosek o wyłączenie specjalisty z przyczyn jak wobec sędziego [do weryfikacji]
   • Libacjusz nie przygotowuje do badania pod kątem oceny i nie ocenia psychologicznie drugiego rodzica — na badaniu mówi się prawdę własnymi słowami

   Gdzie: Opiniodawczy zespół sądowych specjalistów (OZSS) przy sądzie okręgowym

   Podstawa: art. 290¹ k.p.c., art. 286 k.p.c., art. 281 § 1 k.p.c. (do weryfikacji), art. 1 ust. 1 u.o.z.s.s., art. 11 ust. 1 pkt 1 u.o.z.s.s.

8. Wina rozkładu pożycia (gdy dotyczy)

   • sąd orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę
   • konkretne zachowania z datami i dowodami (dokumenty, wiadomości, świadkowie dorośli) — bez ocen charakteru i bez etykiet psychologicznych drugiej strony
   • wyłączna wina drugiego małżonka może uzasadniać alimenty dla małżonka niewinnego także bez niedostatku
   • sąd zawsze przesłuchuje strony; przy żądaniu orzeczenia o winie postępowanie dowodowe jest szersze

   Twoja decyzja: Żądanie orzeczenia o winie — z dowodami

   Podstawa: art. 57 § 1 k.r.o., art. 60 § 2 k.r.o., art. 432 k.p.c.

9. Rozwód bez orzekania o winie (gdy dotyczy)

   • sąd zaniecha orzekania o winie tylko na zgodne żądanie obojga małżonków — wtedy skutki jak przy braku winy
   • samo uznanie powództwa nie wystarczy; przy braku wspólnych małoletnich dzieci sąd może ograniczyć dowody do przesłuchania stron
   • zwrot połowy opłaty po uprawomocnieniu się wyroku

   Podstawa: art. 57 § 2 k.r.o., art. 431 k.p.c., art. 442 k.p.c., art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.s.c.

10. Pozew o rozwód

    • żądanie rozwodu, wina albo zaniechanie orzekania o winie
    • sprawy dzieci i mieszkania, ewentualnie zabezpieczenie
    • informacja o próbie porozumienia lub mediacji
    • dowody
    • odpis pozwu z załącznikami dla pozwanego
    • pozew wzajemny jest niedopuszczalny — pozwany może sam żądać rozwodu w tej sprawie
    • pełnomocnik — pełnomocnictwo do tej sprawy

    Twoja decyzja: Wniesienie pozwu — tak/nie; wina czy bez orzekania

    Gdzie: Sąd okręgowy właściwy według art. 41 k.p.c. (wydział cywilny rodzinny albo cywilny)

    Podstawa: art. 57 § 1 k.r.o., art. 57 § 2 k.r.o., art. 58 § 2 k.r.o., art. 187 § 1 k.p.c., art. 128 § 1 k.p.c., art. 426 k.p.c., art. 439 § 1 k.p.c., art. 439 § 3 k.p.c.

Opis służy orientacji i nie jest opinią prawną w Twojej sprawie. Przed upływem terminu albo wysłaniem pisma sprawdź projekt z prawnikiem — także z kancelarią prowadzącą serwis.

Zacznij tę procedurę w panelu