Alimenty — pozew, zabezpieczenie, egzekucja i fundusz alimentacyjny

Alimenty na dziecko, małżonka albo byłego małżonka: próba porozumienia, pozew z wnioskiem o zabezpieczenie, właściwy sąd, egzekucja i fundusz alimentacyjny.

Dla: osoby prywatne · stan prawny na 31.10.2026 · następny przegląd 30.04.2027

Kroki

Kroki oznaczone „gdy dotyczy” pojawiają się tylko w części spraw — panel pokaże je po Twoich odpowiedziach.

1. Podstawa obowiązku i zakres alimentów

   • usprawiedliwione potrzeby uprawnionego — miesięczne zestawienie kosztów z dowodami (rachunki, faktury, zaświadczenia)
   • możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego — liczy się to, ile może zarobić, nie tylko ile wykazuje
   • zrzeczenie się pracy lub majątku w ostatnich 3 latach nie obniża alimentów
   • świadczenie wychowawcze, świadczenia rodzinne i fundusz alimentacyjny nie obniżają alimentów
   • niezaspokojone potrzeby sprzed pozwu — sąd może zasądzić jednorazową sumę; roszczenia przedawniają się po 3 latach

   Podstawa: art. 135 § 1 k.r.o., art. 135 § 3 k.r.o., art. 136 k.r.o., art. 137 § 1 k.r.o., art. 137 § 2 k.r.o.

2. Alimenty na dziecko (gdy dotyczy)

   • dziecko nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie
   • rodzic, który na co dzień opiekuje się dzieckiem, wykonuje obowiązek także osobistymi staraniami
   • dziecko małoletnie jest powodem, a pozew podpisuje rodzic jako przedstawiciel ustawowy

   Podstawa: art. 133 § 1 k.r.o., art. 135 § 2 k.r.o.

3. Dziecko pełnoletnie (gdy dotyczy)

   • pełnoletnie dziecko samo jest powodem i samo podpisuje pozew
   • obowiązek trwa, dopóki dziecko nie może się utrzymać (np. nauka)
   • rodzice mogą się uchylić, gdy alimenty to dla nich nadmierny uszczerbek albo dziecko nie stara się usamodzielnić

   Podstawa: art. 133 § 1 k.r.o., art. 133 § 3 k.r.o.

4. Małżonek — przyczynianie się do potrzeb rodziny (gdy dotyczy)

   • małżonek nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny według sił i możliwości
   • żądanie: zaspokajanie potrzeb rodziny (alimenty między małżonkami w trakcie małżeństwa)

   Podstawa: art. 27 k.r.o.

5. Były małżonek (gdy dotyczy)

   • małżonek niewinny lub bez orzekania o winie — gdy jest w niedostatku
   • małżonek niewinny przy wyłącznej winie drugiego — gdy rozwód istotnie pogorszył jego sytuację, nawet bez niedostatku
   • obowiązek wygasa z nowym małżeństwem uprawnionego; gdy zobowiązany nie był winny — po 5 latach od rozwodu, chyba że sąd przedłuży
   • obowiązek byłego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych

   Podstawa: art. 60 § 1 k.r.o., art. 60 § 2 k.r.o., art. 60 § 3 k.r.o., art. 61 k.r.o., art. 130 k.r.o.

6. Próba porozumienia albo mediacja (gdy dotyczy)

   • pisemna prośba o dobrowolne płacenie ze wskazaną kwotą i terminem — zachować kopię
   • mediacja jest dobrowolna; można ją prowadzić przed sprawą sądową
   • ugoda przed mediatorem zatwierdzona przez sąd klauzulą wykonalności jest tytułem wykonawczym jak wyrok
   • w pozwie trzeba napisać, czy była próba porozumienia, a jeśli nie — dlaczego

   Twoja decyzja: Czy najpierw próbować porozumienia albo mediacji

   Podstawa: art. 183¹ § 1 k.p.c., art. 183¹ § 4 k.p.c., art. 183¹⁴ § 2 k.p.c., art. 183¹⁵ § 1 k.p.c., art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.

7. Sprawa rozwodowa w toku — wniosek o zabezpieczenie (gdy dotyczy)

   • za okres od wniesienia pozwu o rozwód alimentów między małżonkami i na wspólne małoletnie dzieci dochodzi się w sprawie rozwodowej — osobny pozew sąd przekaże do sprawy rozwodowej
   • na czas procesu: wniosek o zabezpieczenie do sądu rozwodowego (wystarczy uprawdopodobnienie roszczenia)
   • sprawa o alimenty wszczęta przed rozwodem jest zawieszana co do okresu od pozwu rozwodowego

   Twoja decyzja: Kwota zabezpieczenia na czas procesu rozwodowego

   Gdzie: Sąd okręgowy, w którym toczy się sprawa o rozwód albo separację

   Podstawa: art. 445 § 1 k.p.c., art. 445 § 2 k.p.c., art. 753 § 1 k.p.c.

8. Pozew o alimenty i zabezpieczenie (gdy dotyczy)

   • sąd rejonowy bez względu na kwotę
   • do wyboru sąd miejsca zamieszkania uprawnionego albo pozwanego
   • wartość przedmiotu sporu = suma alimentów za rok
   • bez opłaty sądowej dla dochodzącego alimentów
   • zabezpieczenie na czas procesu — wystarczy uprawdopodobnić roszczenie; można o nie wnosić w pozwie
   • zabezpieczenie przed złożeniem pozwu jest możliwe, ale sąd wyznacza wtedy termin (najwyżej 2 tygodnie) na wniesienie pozwu pod rygorem upadku zabezpieczenia — zwykle prościej wnieść o nie w pozwie
   • wyrok zasądzający alimenty ma rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu (raty od pozwu i do 3 miesięcy wstecz), a klauzulę wykonalności sąd nadaje z urzędu
   • alimenty już zasądzone, a sytuacja się zmieniła — pozew o podwyższenie (zmianę) alimentów
   • załączniki: odpis aktu urodzenia dziecka albo aktu małżeństwa / wyroku rozwodowego, dowody kosztów i dochodów, odpis pozwu dla pozwanego

   Twoja decyzja: Kwota żądanych alimentów i zabezpieczenie

   Gdzie: Sąd rejonowy — miejsca zamieszkania uprawnionego albo pozwanego (wydział rodzinny); Urząd stanu cywilnego — odpis aktu urodzenia dziecka albo aktu małżeństwa

   Podstawa: art. 17 pkt 4 k.p.c., art. 27 § 1 k.p.c., art. 32 k.p.c., art. 22 k.p.c., art. 187 § 1 k.p.c., art. 187 § 2 k.p.c., art. 753 § 1 k.p.c., art. 730 § 2 k.p.c., art. 733 § 1 k.p.c., art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c., art. 1082 k.p.c., art. 128 § 1 k.p.c., art. 138 k.r.o., art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.

9. Egzekucja zasądzonych alimentów (gdy dotyczy)

   • wniosek egzekucyjny do komornika z tytułem wykonawczym (wyrok z klauzulą albo ugoda z klauzulą)
   • przy alimentach wierzyciel może wybrać komornika przy sądzie swojego miejsca zamieszkania
   • z wynagrodzenia komornik zajmuje na alimenty do trzech piątych, z rachunku bankowego w pełnej wysokości
   • komornik z urzędu ustala zarobki, majątek i miejsce zamieszkania dłużnika, co najmniej co 6 miesięcy
   • zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji jest potrzebne do funduszu alimentacyjnego
   • gdy od wyroku zmieniły się potrzeby albo możliwości — osobna sprawa o podwyższenie alimentów (wzór 01 w wariancie podwyższenia)

   Twoja decyzja: Wybór komornika i złożenie wniosku egzekucyjnego

   Gdzie: Komornik sądowy — przy sądzie rejonowym miejsca zamieszkania wierzyciela albo dłużnika

   Podstawa: art. 776 k.p.c., art. 1081 § 1 k.p.c., art. 1083 § 1 k.p.c., art. 1083 § 2 k.p.c., art. 1086 § 1 k.p.c., art. 1086 § 2 k.p.c., art. 138 k.r.o.

10. Fundusz alimentacyjny (gdy dotyczy)

    • warunek: egzekucja bezskuteczna — w ostatnich 2 miesiącach nie wyegzekwowano pełnej należności (albo dłużnik za granicą i egzekucji nie da się prowadzić)
    • przysługuje do 18. roku życia, przy nauce do 25., przy znacznym stopniu niepełnosprawności bezterminowo
    • kryterium dochodowe na osobę w rodzinie — aktualną kwotę ogłasza minister w Monitorze Polskim [do weryfikacji przed złożeniem]
    • świadczenie w wysokości bieżących alimentów, najwyżej 1000 zł miesięcznie
    • wniosek w gminie miejsca zamieszkania uprawnionego albo przez Emp@tia; na nowy okres (od 1 października) — od 1 lipca elektronicznie, od 1 sierpnia papierowo; złożony do 31 sierpnia = wypłata za październik do 31 października
    • załączniki: tytuł wykonawczy, zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji, dane o dochodach rodziny
    • dłużnik zwraca gminie wypłacone kwoty z odsetkami — to nie zwalnia go z alimentów

    Twoja decyzja: Złożenie wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego (składa klient)

    Gdzie: Urząd gminy lub miasta (ośrodek pomocy społecznej / dział świadczeń) właściwy dla miejsca zamieszkania uprawnionego

    Podstawa: art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a., art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a., art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a., art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a., art. 15 ust. 1–2 u.p.o.u.a., art. 20 ust. 3–4 u.p.o.u.a., art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a.

Opis służy orientacji i nie jest opinią prawną w Twojej sprawie. Przed upływem terminu albo wysłaniem pisma sprawdź projekt z prawnikiem — także z kancelarią prowadzącą serwis.

Zacznij tę procedurę w panelu